Elk haarzakje kan per mensenleven ongeveer 20 keer een haar voortbrengen, waarna het afsterft. Omdat elke haar drie tot vijf jaar in het haarzakje blijft zou een mens pas na verloop van 60 tot 90 jaar kaalheid kunnen vertonen. Kaalheid op jeugdiger leeftijd met een erfelijke oorzaak wordt veroorzaakt door de mate van gevoeligheid van bepaalde haarzakjes voor het hormoon dihydrotestosteron (DHT).

Dit DHT wordt onder invloed van een enzym (5-alpha-reductase, type I en II) gevormd uit het hormoon testosteron. Het DHT bindt zich aan de androgeenreceptor (een ‘biologisch magneetje’) van het haarwortelzakje, dat daardoor minder goed doorbloed wordt. De groeifase van de haar wordt daardoor verkort van drie à vijf jaar tot slechts enkele maanden. De aangedane haren worden met iedere haarcyclus fijner en korter en het haarwortelzakje sterft uiteindelijk versneld af. Als dit proces zich bij veel haarzakjes voordoet, wordt de haardos steeds dunner.
Het aantal androgeenreceptoren dat een mens heeft is genetisch bepaald en dat verklaart waarom sommige mensen wel en anderen niet kaal worden.

Er zijn nogal wat producten en behandelingen die een werking claimen bij het stoppen van haarverlies door alopecia androgenetica (erfelijke kaalheid). Omdat de geneesmiddelen finasteride en dutasteride alleen onder zeer strikte voorwaarden aan vrouwen mogen worden voorgeschreven zijn vrouwen, méér dan mannen, voor een goed advies overgeleverd aan de deskundigheid van de (huis)arts of dermatoloog.
Er zijn erg veel producten in omloop die een werkzaamheid claimen tegen haarverlies door alopecia androgenetica bij vrouwen, maar dit niet of onvoldoende wetenschappelijk hebben aangetoond. Elke twee maanden komt er een nieuwe shampoo, lotion of voedingssupplement op de markt waarvan de werkzaamheid wordt beweerd. Dat maakt de keuze voor een behandeling moeilijk.

Wat werkt wel?

De werkzaamheid van de producten kan worden uitgedrukt als percentage van een volledige werkzaamheid, waarbij het haarverlies volledig is genormaliseerd. De effectiviteit van de producten waarvoor wetenschappelijk bewijs beschikbaar is, is als volgt (schattingen):

Minoxidil-lotion: 25%
Diane-pil, Yasmin-pil of Yaz-pil: 25%
Trix Basic Alpha + Trix Basic Beta: 25%
Aminexil : 20%
Androcur: 20%
Overige voedingssupplementen: 0-10%
Shampoos met Aminexil: 5%
Overige shampoos en lotions: 0-2%

De effectiviteit van de diverse producten mag niet bij elkaar worden opgeteld. Wel kan de effectiviteit van het ene product iets worden verbeterd als daarbij nog een ander product wordt gebruikt.

Daarnaast worden behandelingen aangeboden waarvan eveneens slechts een zwak bewijs voorhanden is dat deze het proces van haarverlies door alopecia androgenetica remmen. Voorbeelden van dergelijke behandelingen zijn licht- en laserbehandelingen en de inspuiting in de hoofdhuid van vitaminen en mineralen (mesotherapie).

De geneesmiddelen finasteride en dutasteride werden lange tijd en met goede klinische resultaten voorgeschreven aan vrouwen met haarverlies door alopecia androgenetica door de artsen en dermatologen van de Intermedica Kliniek. Deze geneesmiddelen werden off-label voorgeschreven. “Off-label” betekent dat deze geneesmiddelen wel zijn geregistreerd, maar niet voor de behandeling van erfelijke kaalheid bij vrouwen. Nieuwe wetgeving in 2008 bepaalt dat het off-label voorschrijven van geneesmiddelen alleen nog mogelijk is als de beroepsgroep een standpunt heeft ingenomen. De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft op basis van de nieuwe wetgeving in 2012 alle dermatologen laten weten dat het off-label voorschrijven van finasteride en dutasteride aan vrouwen niet langer is toegestaan.

De Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie heeft, als beroepsgroep van dermatologen, het standpunt ingenomen dat er onvoldoende wetenschappelijk bewijs vanuit gerandomiseerde klinische studies beschikbaar is om finasteride aan vrouwen voor te schrijven. Daarmee blijft het verbod op het voorschrijven door dermatologen van beide geneesmiddelen aan vrouwen gehandhaafd.

Komt hierin nog verandering?

Een wijziging van dit standpunt is alleen mogelijk indien nieuwe, goed uitgevoerde gerandomiseerde klinische studies uitwijzen dat finasteride en dutasteride werkzaam zijn. Deze studies zijn echter dermate kostbaar dat het vooruitzicht hierop niet reëel is.

Naar aanleiding van deze kwestie is in 2013 door de dermatologen van de Intermedica Kliniek in samenwerking met internationaal befaamde trichologen retrospectief onderzoek uitgevoerd. De resultaten van dit onderzoek kunt u hier (klik) lezen of hieronder in PDF formaat downloaden.

PDF wetenschappelijke publicatie: “The effectiveness of finasteride and dutasteride used for 3 years in women with androgenetic alopecia”.
Ids H. Boersma, Arnold P. Oranje, Ramon Grimalt, Matilde Iorizzo, Bianca M. Piraccini, Emiel H. Verdonschot

Ontwikkelingen maart 2015

Op grond van een recente uitlating van de Inspectie voor de Gezondheidszorg is het nu mogelijk om finasteride of dutasteride voor te schrijven aan vrouwen als:
– er sprake is van onvruchtbaarheid (post-menopauzaal, gesteriliseerd)*
– finasteride of dutasteride in uw situatie de enige mogelijke behandeling is (en dus andere behandelingen niet of onvoldoende werkzaam zijn);
– u volledig bent geïnformeerd omtrent de voor- en nadelen van finasteride/dutasteride (“informed consent”);
– overleg heeft plaatsgevonden met de apotheek die het geneesmiddel aflevert.
Het is uitsluitend de dermatoloog die de situatie beoordeelt en beslist.

*Het bijwerkingencentrum Lareb heeft in de periode tussen 2005 en 2014 tien meldingen ontvangen van mogelijke bijwerkingen van finasteride/dutasteride bij vrouwen. Twee van deze meldingen betrof het gebruik van finasteride tijdens een zwangerschap. Op grond hiervan wordt apotheken geadviseerd geen finasteride en dutasteride af te leveren aan vruchtbare vrouwen. Het volledige bericht van Lareb vindt u hier.

U kunt het natuurlijk herstel van uw haren ondersteunen door uw gezonde, dagelijkse dieet aan te vullen met een voedingssupplement, bijvoorbeeld Trix Basic dat speciaal voor dit doel werd ontwikkeld.

De afweer richt zich normaliter tegen lichaamsvreemde stoffen en organismen zoals virussen, bacteriën en splinters. Door een verandering in het afweersysteem richt de afweer zich plotseling op de lichaamseigen haarzakjes die daarbij de haren verliezen. Er ontstaan kale plekken. Aanvankelijk blijft de aanwezigheid van de haarzakjes in de kale huid waarneembaar, maar naarmate de afwijking langer voortduurt worden de haarzakjes kleiner. Alopecia areata komt voor bij ongeveer één op de 500 Nederlanders. Vrouwen hebben het vaker dan mannen en het komt vaker voor op jeugdige leeftijd dan op oudere leeftijd. Van alle alopecia areata patiënten heeft 60% de eerste aanval onder de leeftijd van 20 jaar. De oorzaak van alopecia areata is niet geheel bekend. Waarschijnlijk is er sprake van meer dan één oorzakelijke factor. De aandoening blijft afwezig zolang minimaal één van de oorzakelijke factoren afwezig is. Mogelijke oorzakelijke factoren zijn auto-immuun schildklierlijden, vitiligo, psychiatrische stoornissen en pathologische stress. Niet alle factoren zijn echt bewezen. Stress, bijvoorbeeld, wordt algemeen aangemerkt als een van de oorzakelijk factoren maar hiervoor is nooit wetenschappelijk bewijs geleverd.

De behandeling is in eerste instantie gericht op het inkaderen van de problematiek, het reduceren van de angst en stress en het vastleggen en monitoren van de aandoening.
Als de aandoening na één jaar niet in remissie is kan een actieve behandeling worden overwogen. Een actieve behandeling kan sneller worden overwogen als blijkt dat veel haarfollikels in de loop van het eerste jaar substantieel kleiner worden.

Om het verloop van de aandoening in het eerste jaar te volgen worden overzichtsopnamen en microscopische beelden van de haarloze plekken gemaakt. Op de microscopische beelden wordt de diameter van de uittreedplaats van de haren bepaald. Bij een afname van de diameter van de uittreedplaats neemt ook de diameter van het haarzakje af.
Hoewel onduidelijk is welke oorzakelijke oorzaken precies een rol spelen bij alopecia areata worden in de literatuur aanwijzingen gevonden dat de aanvulling van de normale voeding behulpzaam kan zijn bij het herstel van de aandoening. Het gaat daarbij om de vitaminen B5, B6, B8 en B12, ijzer (tweewaardig) en zink om het proces van alopecia areata te stoppen en herstel positief te conditioneren. Bij een herstel moet de huid plotseling veel haren aanmaken waarvoor specifieke stoffen zijn benodigd. Om een tekort aan deze stoffen te voorkomen wordt de voeding aangevuld met isoflavone, betasitosterol en L-cysteine.

De activiteit van de aandoening wordt beoordeeld: wordt progressie, stabilisering of remissie verwacht. Als progressie of stabilisering van de afwijking wordt verwacht kan gekozen worden voor een behandeling. Bij de keuze van de behandeling(en) is de leeftijd van de patiënt van belang. Dit resulteert in het volgende beslis- en behandelschema:

De behandeling van alopecia areata is afhankelijk van meerdere factoren.
U ziet een schematische weergave op deze pagina (klik).
Een persoonlijk behandelplan wordt altijd besproken met een van onze dermatologen en kan afwijken van dit schema.

Frontale fibroserende alopecie is een auto-immuunziekte waarbij rond de haarfollikels ontstekingen optreden die kunnen worden waargenomen als rode puntjes op de hoofdhuid.

De behandeling is gebaseerd op het zo snel mogelijk onder controle brengen van de ontstekingen, alsmede behoud en verbetering van de kwaliteit van de resterend haren.